در ایران باستان دروغگویی یکی از بزرگترین رذائل اخلاقی بود و ما نباید دروغ را بپذیریم چه به نفعمان باشد و چه به ضررمان. اینکه نخستین بار مطالب نادرست و به ظاهر در طرفداری از ایران باستان را چه کسانی تولید کردند جای بررسی دارد. بسیاری از برگه‌ها و کانال‌ها صرفا بازنشر می‌کنند و قطعا تولید کننده اصلی نیستند. پس از مدتی شاهد جوسازی ایران‌ستیزان علیه فرهنگ ایران به بهانه این مطالب هستیم.

جدا از جایگاه والای شاهنامه فردوسی در فرهنگ ایرانی، نباید کارایی شاهنامه فردوسی در پاسداری از ارزش‌های نیکو در گستره جهانی را فراموش کرد. چنانچه فردوسی با آن روش باستانی داستان‌های خردمندانه را نمی‌سرود، چه بسی زبان پارسی دستخوش فراموشی می‌شد و فراموشی زبان پارسی می‌توانست بسیاری از دستاوردهای فرهنگی و شهر آیینی را نابود کند و مردمان را منش زندگی نیکو دور کند!

داستان‌های اسطوره‌ای باعث تداوم و ماندگاری هویت ایرانی شدند. فرایند تمایزات و تشابهات در داستان‌های اسطوره‌ای ایرانی به چشم میخورد که نشان دهنده نقش اسطوره‌ها در هویت ایرانی است. اگر نگوییم داستان‌های اسطوره‌ای مهم ترین نقش را در پایداری هویت ایرانی ایفا کردند، باید بگوییم یکی از موارد مهم همین داستان‌ها بودند.

چهارم شهریور، در گاهشمار کهن ایرانی روزی برای جشن شهریورگان، که به شهریور امشاسپند (ایزد پادشاهی آرمانی) تعلق دارد. این روز به‌عنوان زادروز کوروش بزرگ پشتوانه‌ی تاریخی ندارد. این نوشتار در پی آن است که گاهشمار باستانی را به‌درستی معرفی کند، و نشان دهد که بزرگداشت کوروش بزرگ، نیازمند آگاهی و دقت تاریخی است، نه نسبت‌دادن زادروزی ساختگی به او.

همواره هنرمندان و شاعران نگاه مثبتی به کوروش بزرگ داشته‌اند و این پادشاه خوشنام را در اشعار خود ستایش کردند. شاعرانی مانند استاد شهریار، هما ارژنگی، افسرالملوک عاملی، شاهین شیرازی و حتی سمعانی و … شعرهایی درباره کوروش بزرگ سروده‌اند و از این پادشاه باستانی به نیکی یاد کرده‌اند.

پانته‌آ شخصیتی مشهور در روایت گزنفون و یکی از نمونه‌های زن عاشق و وفادار در ادبیات یونان باستان است؛ او بیش از هر چیز، به‌عنوان قهرمان یک داستان عاشقانه و تراژیک شناخته می‌شود. اما هیچ شاهد باستانی شناخته‌شده‌ای در دست نیست که او را فرمانده نظامی در سپاه کوروش بزرگ معرفی کند. شاید یکی از دلایل شکل‌گیری این اشتباه، آن باشد که پانته‌آ همسر سالار شوش است و مرد او فرمانده نظامی بوده است.

آیین‌هایی مانند بر افروختن آتش در جشن شهریورگان فراگیر بوده است. این جشن را «آذر جشن» هم می‌نامیدند و آن را جشنی برای آتش‌هایی می‌دانستند که در خانه‌های مردم افروخته می‌شد. مردم در این جشن در خانه‌های خود آتش‌های بزرگ می‌افروختند. جشن شهریورگان با پادشاهان خوشنام، فلزات و جواهرات و یاری رساندن به تهیدستان هم مرتبط بوده است.

چهارم شهریور همزمان با جشن شهریورگان را می‌توان روز گرامیداشت پادشاهان خوشنام دانست. بنابراین یاد کردن از کوروش بزرگ در چهارم شهریور می‌تواند یکی از کارهای ارزشمند در این جشن باستانی باشد ولی نه آنکه چهارم شهریور را زادروز کوروش بزرگ بدانیم. چهارم شهریور به عنوان زادروز کوروش بزرگ، پشتوانه و منبع تاریخی معتبری ندارد. همچنین هفتم آبان، یادبودی از ورود صلح‌آمیز کوروش بزرگ به بابل است و نباید آن را زادروز این پادشاه خوشنام دانست.

جشن شهریورگان در منابع کهن با مفاهیمی چون شهریاری نیک، پادشاهان خوشنام و پشتیبان آیین زرتشتی پیوند دارد. پیوند میان شهریور و پادشاهی نیک، به‌ویژه در یادکرد از برخی پادشاهان، جلوه آشکارتری می‌یابد. شهریور یکی از امشاسپندان است و به معنای پادشاهی آرزو شده می‌باشد. این جشن همچنین با فلزات و جواهرات، یاری رساندن به تهیدستان و برافروختن آتش پیوند دارد.

در دین مزدیسنا، پاسخی ژرف با واژه‌ی اَخو پیوند خورده است. اَخو یک واژه‌ی پهلوی است به چِمِ فروزه و پرتو و پاره‌ای از جانِ اهورایی است. اَخو به ما می‌آموزد که نیکی، یک فرمان و دستور بیرونی نیست، وانکه فروزه‌ای درونی است که با خِرَد گزینشگر و تمرین پیوسته، بالنده می‌شود. زین رو، می‌توان از اَخو به فَرنام الگویی برای فرهیختن فرزندان و روان‌درمانی یاد کرد.