برخی سعی دارند طبقاتی مانند طبقات قرون اخیر بر اساس ثروت را به دوران باستان فرافکنی کنند؛ در حالی که هر جامعه را باید آن‌گونه که بوده تحلیل کرد. دسته‌بندی‌های رایج در ایران ساسانی بر پایه شغل بود، نه ثروت و اشرافیت. شواهد تاریخی از امکان ارتقای جایگاه بر اساس شایستگی، حضور افراد ثروتمند و متوسط در گروه‌های شغلی مختلف و سوادآموزی عمومی حکایت دارد.

از مهم‌ترین مواردی که در طول تاریخ باعث همگرایی ایرانیان شدند می‌توان به «تلاش برای دور ماندن از خطرات»، «ارزش‌های اخلاقی»، «اسطوره‌ها»، «جشن‌ها» و «زبان مشترک» اشاره کرد که در شکل گیری هویت ایرانی نقش مهمی داشتند. هر کس در جهان با این موارد همراهی داشته باشد و از نظر هویتی خود را ایرانی بنامد، نمی‌توان به او خرده گرفت.

با وجود آثار آشکار از دوران قاجار که پیوند شیر و خورشید با امام اول شیعیان را نشان می‌دهند، برخی برای رد این ارتباط چند استدلال نامعتبر مطرح کرده‌اند. این استدلال‌ها بر پایه یک پیش‌فرض نادرست شکل گرفته‌اند؛ یعنی تصور می‌کنند اگر شیر یا خورشید زمانی غیرشیعی بوده یا حتی پیش از اسلام مورد استفاده بوده، دیگر نمی‌تواند در دوره‌های بعدی معنای شیعی پیدا کند!

در دوران قاجار آشکارا رویکرد شیعی به نشان شیر و خورشید وجود داشته است و شمشیر به دست شیر افزوده شد. در نشریه‌ها، سکه‌ها و… همراه با شیر و خورشید نوشته «اسد الله الغالب» (لقب امام اول شیعیان) و «یا علی» دیده می‌شود. نشان شیر و شمشیر و خورشید محصول دوران قاجار است و البته تعابیر شیعی ریشه در دوران صفوی داشته است.

در ایران باستان، خردگرایی، راست‌گویی، رادی (بخشش) و کوشش از مهم‌ترین ارزش‌های اجتماعی به شمار می‌رفتند. این فضیلت‌ها با افزایش اعتماد، تقویت همبستگی، گسترش دانش، رونق کار و مسئولیت‌پذیری، زمینه‌ساز شکوفایی تمدن بودند و می‌توانند امروز نیز الهام‌بخش توسعه و پیشرفت کشور باشند.

بر اساس داستان‌ها درفش کاویانی در آغاز از چرم ساده پیش‌بند آهنگری پدید آمد و در گذر زمان، طی مراحلی به باشکوه‌ترین و گران‌بهاترین درفش ایران و شاید جهان تبدیل شد. در تاریخ جهان، کمتر درفشی را می‌توان سراغ گرفت که شاهان، نسل پس از نسل، با افزودن گوهرهای گران‌بها بر ارزش و شکوه آن افزوده باشند.

شواهد تاریخی نشان می‌دهد برده‌داری در شاهنشاهی هخامنشی نسبت به بسیاری از تمدن‌های هم‌عصر بسیار کمرنگ‌تر بود. پرداخت دستمزد و مزایا به کارگران، کاهش صرفه اقتصادی برده‌داری و اصلاح برخی سنت‌های کهن در سرزمین‌های تابع، از نشانه‌های تلاش هخامنشیان برای محدود کردن و مقابله با این روش است؛ واقعیتی که در روایت‌های ایران‌ستیزانه نادیده گرفته یا تحریف شده است.

در این غزل، عصیان شجاعانه و آگاهانه به چشم می‌خورد. حافظ با سفری به ژرفای جان، گزارشی شاعرانه از جایگاه والای انسان و تجربه‌های معنوی و عرفانی ارائه می‌دهد. در سخن حافظ از جانب فرشتگان نه گلایه‌ای از انسان دیده می‌شود و نه رویگردانی، بلکه آنان در میخانه معنوی با انسان هم‌نشین و هم‌پیاله می‌شوند و گویی واگذاری امانت به انسان را با رضایت پذیرفتند.

دین سَکایان، میتُخْت [اسطوره]، آیین، اود باور مردم سکاییگ است. سَکایان، مردمان ایرانیگِ اَنغوت [عصر] باستان بودند. این مردمان هَمْنِژاد بودند، اود اندر کُیانیگ آسیا [آسیای مرکزی]، رَوادِ سْیابونیگ-کاسپیگ [استپ‌ پونتیک-خزری]، اود اِسْکِکْرانیگ اروپا [اروپای شرقی]، میزیستَند. گِهانْشْناسی-ی [کیهان شناسی] سَکایان، آتایَنْدَه-ی [مطابق] گِهانْشْناسی-ی ۳-سوُیِ [۳ جانبه] هندیگ-ایرانیگ است.

در تیر یشت اوستا اشاره به داستان آرش کمانگیر شده است که یاد آور همان داستان‌هایی است که در منابع پساباستان آمده است. آرش در تیر یشت بهترین تیرانداز ایرانی خوانده شده که آفریدگار اهورَه مزدا به تیر او دمید. آرش کمانگیر تنها یک پهلوان اسطوره‌ای نیست، بلکه نمادی از فداکاری، میهن‌دوستی و پاسداری از مرزهای ایران در داستان‌های ایرانیان است.